India Food Processing Business : भारताला ११० अब्ज अमेरिकन डॉलरच्या अन्न प्रक्रिया निर्यातीची संधी

• ऋजुता लुकतुके

India Food Processing Business           भारताकडे ११० अब्ज डॉलर (सुमारे ९.५ लाख कोटी रुपये) मूल्याच्या अन्नप्रक्रिया उत्पादनांच्या निर्यातीची मोठी संधी उपलब्ध आहे, असं महत्त्वपूर्ण निरीक्षण राष्ट्रीय अर्थविषयक संशोधन परिषदेनं एका ताज्या अहवालात मांडलं आहे. देशात कृषी उत्पादन मुबलक असतानाही प्रक्रिया केलेल्या अन्नपदार्थांच्या जागतिक निर्यातीत भारताचा वाटा अत्यंत कमी असल्याने ही क्षमता अद्याप पूर्णपणे वापरली गेलेली नसल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. (India Food Processing Business)

अहवालानुसार, जगातील सुमारे १४ टक्के लागवडीयोग्य जमीन भारताकडे आहे, मात्र जागतिक प्रक्रिया केलेल्या अन्नपदार्थांच्या निर्यातीत भारताचा वाटा २ टक्क्यांपेक्षाही कमी आहे. यामुळे भारताच्या उत्पादन क्षमतेच्या तुलनेत निर्यात कामगिरी मर्यादित असल्याचे स्पष्ट होते. NCAER च्या मते, ही तफावत भरून काढल्यास भारताच्या अन्नप्रक्रिया उद्योगाला मोठी चालना मिळू शकते. (India Food Processing Business)

(हेही वाचा – Meta ला अमेरिकन न्यायालयाचा मोठा दणका! ठोठावला ५ हजार कोटींचा दंड; बालहक्कांची पायमल्ली केल्याप्रकरणी कारवाई)

या संशोधनात भारतातील अन्नप्रक्रिया उद्योगाची उत्पादकता, कृषी मूल्यसाखळी, जागतिक स्पर्धात्मकता आणि निर्यातक्षम उत्पादनांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. फळे, भाजीपाला, मसाले, दुग्धजन्य पदार्थ, सागरी उत्पादने, तृणधान्ये आणि सेंद्रिय अन्नपदार्थ या क्षेत्रांमध्ये भारताकडे विशेष निर्यात क्षमता असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. प्रक्रिया केलेल्या आणि मूल्यवर्धित उत्पादनांची मागणी जगभरात वाढत असल्याने भारतासाठी ही मोठी आर्थिक संधी मानली जात आहे. (India Food Processing Business)

तज्ज्ञांच्या मते, भारताचा कृषी उत्पादनात मोठा वाटा असला तरी प्रक्रिया, साठवण, थंड साखळी व्यवस्था, गुणवत्ता मानके, पॅकेजिंग आणि जागतिक प्रमाणपत्रे या बाबींमध्ये अजूनही मोठी सुधारणा आवश्यक आहे. शेतकरी उत्पादक कंपन्या (FPOs), सहकारी संस्था आणि अॅग्री-टेक प्लॅटफॉर्म यांच्या माध्यमातून उत्पादनांचे एकत्रीकरण, मानकीकरण आणि निर्यातक्षम मूल्यसाखळी उभारणे गरजेचे असल्याचेही अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. (India Food Processing Business)

(हेही वाचा – English Cricketer Retirement : ‘या’ इंग्लिश क्रिकेटपटूने २५ व्या वर्षीच सोडलं आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट)

NCAER च्या मते, निर्याताभिमुख अन्नप्रक्रिया उद्योग हा भारताच्या कृषी परिवर्तनाचा पुढील टप्पा ठरू शकतो. यामुळे ग्रामीण भागात मोठ्या प्रमाणावर रोजगारनिर्मिती, शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात वाढ, कृषी उत्पादनांना मूल्यवर्धन आणि उत्पादनापासून निर्यातीपर्यंत मजबूत पुरवठा साखळी निर्माण होण्यास मदत होईल. (India Food Processing Business)

अर्थतज्ज्ञांच्या मते, भारताने आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता मानके, आधुनिक प्रक्रिया उद्योग, निर्यात धोरणातील सातत्य आणि जागतिक बाजारपेठेशी जोडलेली पायाभूत सुविधा यावर भर दिल्यास अन्नप्रक्रिया क्षेत्र देशाच्या निर्यात वाढीचा आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या बळकटीकरणाचा प्रमुख आधार ठरू शकते. त्यामुळे ११० अब्ज डॉलरची ही संधी भारताच्या कृषी आणि उद्योग क्षेत्रासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. (India Food Processing Business)

हेही पहा –