American Citizenship Rules : जन्मसिद्ध नागरिकत्वावर ट्रम्प यांची पुन्हा कडक भूमिका, नवे कार्यकारी आदेश लागू

• ऋजुता लुकतुके

American Citizenship Rules          अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी जन्मसिद्ध नागरिकत्व (बर्थराइट सिटिझनशिप) अधिक मर्यादित करण्याच्या उद्देशाने दोन नवे कार्यकारी आदेश जारी केले असून, त्यामुळे अमेरिकेतील स्थलांतर धोरणावरील वाद पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. अमेरिकेत जन्मलेल्या व्यक्तीला नागरिकत्व मिळण्याचा घटनात्मक अधिकार हा दीर्घकाळापासून अस्तित्वात असला, तरी ट्रम्प प्रशासनाने या व्यवस्थेचा गैरवापर होत असल्याचा दावा करत त्यावर निर्बंध आणण्याचा प्रयत्न सुरू ठेवला आहे. (American Citizenship Rules)

नव्या आदेशांनुसार, तात्पुरत्या व्हिसावर अमेरिकेत राहणाऱ्या व्यक्तींच्या मुलांना आपोआप नागरिकत्व मिळण्याच्या प्रक्रियेवर अधिक कठोर अटी लागू करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. तसेच ‘बर्थ टुरिझम’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या प्रकारावरही प्रशासनाने लक्ष केंद्रित केले आहे. काही परदेशी नागरिक केवळ आपल्या मुलाला अमेरिकन नागरिकत्व मिळावे म्हणून अमेरिकेत येऊन प्रसूती करतात, असा ट्रम्प प्रशासनाचा दावा आहे. या पार्श्वभूमीवर परराष्ट्र विभाग, गृहसुरक्षा विभाग आणि इतर संबंधित यंत्रणांना अधिक कडक नियम लागू करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. (American Citizenship Rules)

(हेही वाचा – English Cricketer Retirement : ‘या’ इंग्लिश क्रिकेटपटूने २५ व्या वर्षीच सोडलं आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट)

अमेरिकेच्या राज्यघटनेतील १४ व्या घटनादुरुस्तीनुसार अमेरिकेत जन्मलेल्या बहुतांश व्यक्तींना नागरिकत्वाचा अधिकार मिळतो. त्यामुळे ट्रम्प यांच्या नव्या आदेशांवर घटनात्मक प्रश्न उपस्थित होण्याची शक्यता आहे. यापूर्वीही जन्मसिद्ध नागरिकत्व मर्यादित करण्याच्या प्रयत्नांना न्यायालयीन आव्हाने मिळाली होती. अनेक कायदेतज्ज्ञांच्या मते, राज्यघटनेतील स्पष्ट तरतुदी लक्षात घेता या नव्या आदेशांनाही न्यायालयात आव्हान दिले जाऊ शकते. (American Citizenship Rules)

स्थलांतरितांच्या हक्कांसाठी काम करणाऱ्या संघटनांनी या निर्णयावर तीव्र टीका केली आहे. त्यांच्या मते, हा निर्णय अमेरिकेच्या घटनात्मक मूल्यांशी विसंगत असून स्थलांतरित समुदायांमध्ये असुरक्षिततेची भावना निर्माण करू शकतो. दुसरीकडे, ट्रम्प प्रशासनाने नागरिकत्व व्यवस्थेचा गैरवापर रोखण्यासाठी आणि स्थलांतर नियंत्रण अधिक प्रभावी करण्यासाठी हे पाऊल आवश्यक असल्याचे म्हटले आहे. (American Citizenship Rules)

(हेही वाचा – ‘प्रदेशाध्यक्ष बदलल्याशिवाय पुढे जाणे अवघड?’ NCP च्या बंद दाराआडच्या बैठकीत नेमकं काय घडलं?)

अमेरिकेत पुढील वर्षीच्या राजकीय घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर स्थलांतराचा मुद्दा पुन्हा केंद्रस्थानी येण्याची शक्यता आहे. ट्रम्प यांच्या नव्या आदेशांमुळे नागरिकत्व, स्थलांतर आणि घटनात्मक अधिकार या विषयांवर न्यायालयीन तसेच राजकीय संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची चिन्हे दिसत आहेत. (American Citizenship Rules)

हेही पहा –