भारताकडून Agni 4 क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी; संपूर्ण पाकिस्तान बहुतांश चीन माऱ्याच्या टप्प्यात

अग्नी-४ (Agni 4) हे रस्त्यावरून वाहून नेता येणाऱ्या लाँचरमधून डागता येते, ज्यामुळे त्याची गतिशीलता वाढते आणि शत्रूला लक्ष्य करणे कठीण होते. हे क्षेपणास्त्र अग्नी-२ आणि अग्नी-३ यांच्यातील अंतर भरून काढते. अधिक पल्ल्याच्या अग्नी-५ सोबत, ते भारताची आण्विक त्रिकूट क्षमता मजबूत करते. भारताच्या ‘प्रथम वापर नाही’ धोरणांतर्गत प्रत्युत्तरात्मक कारवाईसाठी अशी क्षेपणास्त्रे आवश्यक आहेत.

संपूर्ण पाकिस्तान त्याच्या हद्दीत आहे. अग्नी-४ (Agni 4)  कोणत्याही भारतीय सीमेजवळून किंवा अगदी देशांतर्गत भागातूनही डागण्यात आले, तर ते संपूर्ण पाकिस्तानला व्यापू शकते. त्याचा ४,००० किलोमीटरचा पल्ला पाकिस्तानमधील प्रत्येक प्रमुख शहर आणि सामरिक लक्ष्याला सहजपणे व्यापतो. इस्लामाबाद, कराची, लाहोर आणि रावळपिंडी यांसारखी महत्त्वाची केंद्रे पूर्णपणे व्यापली जातात. पाकिस्तानचे भौगोलिक स्थान पाहता, भारताच्या पश्चिम किंवा उत्तर राज्यांमधून ते डागणे ही देखील समस्या नाही. अगदी दुर्गम भागातूनही, हे क्षेपणास्त्र पाकिस्तानच्या कोणत्याही कोपऱ्यात पोहोचू शकते. यामुळे अग्नी-४ (Agni 4)  ला पाकिस्तानविरुद्ध संपूर्ण व्याप्ती मिळते.
पाकिस्तानकडेही बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आहेत, परंतु अग्नी-४ (Agni 4)  च्या पल्ला आणि अचूकतेमुळे भारताला सामरिक फायदा मिळतो. क्षेपणास्त्राच्या मोबाईल लाँचरमुळे ते लपवणे आणि वाहून नेणे सोपे होते, ज्यामुळे शत्रूला पहिल्याच हल्ल्यात ते नष्ट करणे कठीण होते.

सगळा चीन टप्प्यात 

भारतापेक्षा खूप मोठा आणि अधिक विस्तृत असलेल्या चीनच्या बाबतीत अग्नी-४ (Agni 4)   ची क्षमता आणखी महत्त्वाची ठरते. जर हे क्षेपणास्त्र ईशान्य किंवा पूर्व भारतातून, जसे की अरुणाचल प्रदेश, आसाम किंवा पश्चिम बंगालच्या सीमेजवळून प्रक्षेपित केले गेले, तर ते चीनच्या मुख्य भूभागाचा जवळजवळ संपूर्ण व्यापू शकते. यामध्ये मध्य आणि पूर्व चीनमधील प्रमुख सामरिक केंद्रांचाही समावेश आहे. ईशान्येकडून होणाऱ्या प्रक्षेपणांमुळे बीजिंग आणि शांघायसारख्या शहरांपर्यंत पोहोचण्याची क्षमता वाढते. उत्तर किंवा पश्चिम सीमा भागातून प्रक्षेपित केल्यास, हे क्षेपणास्त्र पश्चिम आणि मध्य चीनचा मोठा भाग व्यापते.

तिबेट, शिनजियांग आणि अनेक प्रमुख लष्करी व औद्योगिक क्षेत्रे याच्या टप्प्यात येतात. तथापि, प्रक्षेपण बिंदू आणि नेव्हिगेशन मार्गावर अवलंबून, चीनची पूर्व किनारपट्टीवरील शहरे काही प्रकरणांमध्ये बाहेरील बाजूस किंवा किंचित दूर असू शकतात. एकूणच, अग्नी-४ (Agni 4)  चीनच्या विरोधात खूप विस्तृत व्याप्ती प्रदान करते, विशेषतः जेव्हा ते त्याच्या रडारसोबत तैनात केले जाते.

(हेही वाचा Punjab Election २०२७ मध्ये भाजपची अकाली दलासोबत पुन्हा होणार युती? सुखबीर सिंग यांची पंतप्रधानांसोबत बैठक)

अग्नी-४ क्षेपणास्त्राची अधिक वैशिष्ट्ये

अग्नी-४ (Agni 4)  हे ३,५०० ते ४,००० किलोमीटर पल्ल्याचे एक मध्यम पल्ल्याचे बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र आहे. त्याची लांबी २० मीटर आहे. पहिल्या टप्प्याचा व्यास १.२ मीटर आणि दुसऱ्या टप्प्याचा व्यास अंदाजे १ मीटर आहे. प्रक्षेपणाचे वजन १७,००० किलोग्रॅम (१७ टन) आहे. पेलोड क्षमता ८०० ते १,००० किलोग्रॅम (८०० ते १,००० किलोग्रॅम) पर्यंत आहे. ते आण्विक किंवा पारंपरिक युद्धसामग्री वाहून नेऊ शकते, ज्यात थर्मोबॅरिक पर्यायाचा समावेश आहे.

अग्नी-४ क्षेपणास्त्र

उड्डाणाची उंची अंदाजे ९०० किलोमीटरपर्यंत पोहोचू शकते. कमाल वेग अंदाजे १७,२८७ ते १८,५२२ किलोमीटर प्रति तास आहे. प्रक्षेपण मंच हा रस्त्यावरून वाहून नेता येण्याजोगा ८x८ ट्रान्सपोर्टर इरेक्टर लाँचर आहे. रेल्वेमार्गे वाहून नेण्याची क्षमता देखील उपलब्ध आहे. पुनर्प्रवेशादरम्यान उष्णता संरक्षक कवच ३००० ते ४००० अंश सेल्सिअस पेक्षा जास्त तापमान सहन करू शकते. हे क्षेपणास्त्र डीआरडीओने विकसित केले असून भारत डायनॅमिक्स लिमिटेडने तयार केले आहे.

मजबूत उष्णता संरक्षक कवच पुनर्प्रवेशादरम्यान क्षेपणास्त्राचे संरक्षण करते. दुहेरी मार्गदर्शन प्रणाली अचूकता सुधारते. घन इंधनामुळे क्षेपणास्त्र दीर्घकाळासाठी साठवणे आणि जलद तयार करणे सोपे होते. अग्नी-४ (Agni 4)  भारताच्या क्षेपणास्त्र क्षमतेत संतुलन आणते. कमी पल्ल्याची क्षेपणास्त्रे प्रादेशिक धोक्यांसाठी आहेत, तर अग्नी-४ (Agni 4)  मध्यम पल्ल्याच्या लक्ष्यांवर मारा करते. ६ ऑगस्ट, २०२६ रोजी झालेल्या चाचणीने त्याची सज्जता सिद्ध केली. क्षेपणास्त्राची विश्वसनीयता दर्शविणाऱ्या नियमित वापरकर्ता चाचण्यांचा हा एक भाग होता. भारत अग्नी मालिकेचे सातत्याने आधुनिकीकरण करत आहे.

अग्नी-४ (Agni 4)   हे भारताच्या सामर्थ्याचे प्रतीक आहे. ४,००० किलोमीटरच्या पल्ल्यासह, ते संपूर्ण पाकिस्तान आणि चीनच्या मोठ्या भागांना व्यापते. त्याची तांत्रिक वैशिष्ट्ये त्याला आधुनिक आणि विश्वसनीय बनवतात. त्याची मोबाइल प्रक्षेपण प्रणाली, उच्च अचूकता आणि आण्विक क्षमता याला देशाच्या सुरक्षेसाठी एक महत्त्वपूर्ण मालमत्ता बनवते.