Hormuz सामुद्रधुनीच्या नाकेबंदीनंतरही तेल आणि वायू घेऊन जाणारी भारतीय जहाजे मुंबईत झाली दाखल; समुद्रात कोणता गुप्त मार्ग आहे का?

जेव्हा इराणने आपली भूमिका सोडण्यास नकार दिला, तेव्हा अमेरिकेने होर्मुझच्या (Hormuz) सामुद्रधुनीला नाकेबंदी केली. परंतु आतापर्यंतच्या परिणामांनी जगातील सर्वात व्यस्त सागरी मार्गांपैकी एक असलेल्या या मार्गावरील नौदल शक्तीच्या मर्यादा उघड केल्या आहेत. या जलमार्गातून जाणाऱ्या जहाजांवर देखरेख आणि नियंत्रण ठेवण्यासाठी अमेरिकेचे नौदल या जलमार्गाच्या पूर्वेला असलेल्या ओमानच्या आखातात तैनात करण्यात आले आहे. तथापि, त्यांना ही नाकेबंदी पूर्णपणे अभेद्य करता आलेली नाही.

अमेरिकी नौदलाला चकमा देतात जहाजे

मिळालेल्या वृत्तांनुसार, अनेक टँकर जहाजे नाकेबंदी भेदण्यात यशस्वी झाली आहेत. अनेक तज्ज्ञांनी तर असा एक मार्गही दाखवला आहे, ज्यावरून जहाजे इराणच्या खारग बेटावरून थेट मुंबईपर्यंत प्रवास करू शकतात. होर्मुझची (Hormuz) सामुद्रधुनी यशस्वीपणे पार केल्याचे सर्वात ताजे उदाहरण म्हणजे भारताचे ‘देश गरिमा’ जहाज. या तणावपूर्ण मार्गावर ‘जग अर्णव’ आणि ‘सनमार हेराल्ड’ या दोन भारतीय जहाजांवर इराणने हल्ला केला होता, परंतु ‘देश गरिमा’ने त्याच दिवशी हा जलमार्ग पार केला आणि गेल्या बुधवारी मुंबईत नांगर टाकला.

नाकेबंदीनंतर ३० हून अधिक जहाजे गेली पुढे 

हा टँकर कतारच्या रास लाफान येथून ९७,००० मेट्रिक टन कच्चे तेल घेऊन जात होता. केवळ ‘देश्त गरिमा’च नव्हे, तर १३ एप्रिल रोजी अमेरिकेने नाकेबंदी सुरू केल्यापासून ३० हून अधिक इतर टँकर्सनी होर्मुझच्या (Hormuz) सामुद्रधुनीतून प्रवास केल्याचे वृत्त आहे. इराणहून भारताकडे अनेक गैर-भारतीय जहाजे जात असल्याचेही वृत्त आहे, तथापि इराण किंवा भारताने याला दुजोराही दिलेला नाही किंवा नाकारलेलेही नाही. पर्शियन आखातात येणाऱ्या-जाणाऱ्या डझनभर जहाजांवर लक्ष ठेवले आहे. त्यांनी अलीकडेच एका लेखात वृत्त दिले आहे की, नाकेबंदी सुरू झाल्यापासून इराणशी संबंधित किमान ३४ टँकर्सनी अमेरिकेची नाकेबंदी चुकवली आहे.

(हेही वाचा Muslim : कोल्हापुरात मुसलमानांकडून हिंदू युवतींचे अश्लील व्हिडीओ काढल्याचे तीव्र पडसाद; गाव बंद आंदोलन)

होर्मुझच्या आसपास १४ भारतीय जहाजे

परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जयस्वाल यांच्या म्हणण्यानुसार, सध्या होर्मुझच्या (Hormuz) सामुद्रधुनीच्या प्रदेशात १४ भारतीय जहाजे आहेत. पण ही जहाजे भारतात पोहोचण्यासाठी कोणता मार्ग वापरत आहेत? आणि अनेक तज्ञांनी सुचवलेला मार्गच ते खरोखर वापरत आहेत का? बियान्को रिसर्च या आर्थिक संशोधन आणि बाजार विश्लेषण कंपनीचे अध्यक्ष आणि मॅक्रो स्ट्रॅटेजिस्ट, जिम बियान्को यांनी एक संभाव्य मार्ग सुचवला. त्यांनी एक नकाशा ट्विट केला, ज्यात भारतीय जहाजे कोणता मार्ग घेऊ शकतात हे दाखवले होते. काही दिवसांनंतर, व्यावसायिक प्रभावशाली व्यक्ती आणि पॉडकास्ट होस्ट मारिओ नौफल यांनीही त्याच मार्गाकडे लक्ष वेधले. त्या दोघांनी सांगितले की, जहाजे इराणी सागरी हद्दीच्या अगदी जवळून जाऊ शकतात आणि नाकेबंदी क्षेत्र ओलांडण्यापूर्वी पाकिस्तानी सागरी हद्दीत प्रवेश करू शकतात. भारतीय जहाजे खरोखरच या मार्गाने होर्मुझच्या (Hormuz) सामुद्रधुनीतून बाहेर पडू शकतात का आणि त्यांच्याकडे इतर कोणते पर्याय असू शकतात, असे जेव्हा तज्ञांना विचारण्यात आले, तेव्हा त्यांनी जर टँकर खारग बेटावर भरले गेले, जिथून इराणच्या सुमारे ९० टक्के कच्च्या तेलाचा उगम होतो, तर ते पर्शियन आखात आणि ओमानच्या आखातामार्गे बाहेर पडू शकतात. बियान्को आणि नौफल यांनी वर्णन केलेला पहिला मार्ग पाकिस्तानच्या लांब मकरान किनाऱ्यावरून जातो. या मार्गाने, जहाज आंतरराष्ट्रीय पाण्यात प्रवेश न करता थेट इराणी पाण्यातून पाकिस्तानी पाण्यात प्रवास करू शकते.