Hormuz New Route : होर्मूझमधील नवीन जलमार्गावर इराण-ओमान यांच्यात यशस्वी करार, असा असेल नवीन मार्ग

• ऋजुता लुकतुके

मध्य पूर्वेतील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी मार्गांपैकी एक असलेल्या होर्मुझ सामुद्रधुनीत जहाजवाहतुकीसाठी नव्या मार्गाच्या(Hormuz New Route)आराखड्यावर इराण आणि ओमान यांच्यातील चर्चा अंतिम टप्प्यात पोहोचली असून, दोन्ही देश लवकरच करार जाहीर करतील असा दावा तेहरानने केला आहे. गेल्या काही महिन्यांपासून या सामुद्रधुनीतील तणाव, सुरक्षा धोके आणि जहाजवाहतुकीतील अडथळ्यांमुळे जागतिक तेलबाजारावर मोठा परिणाम झाला आहे.(Hormuz New Route)

इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सांगितले की, दोन्ही देशांमध्ये जहाजांच्या सुरक्षित प्रवासासाठी कार्यपद्धती आणि वाहतूक व्यवस्थापनाबाबत सकारात्मक चर्चा झाली आहे. या नव्या व्यवस्थेनुसार जहाजांना इराण आणि ओमानच्या प्रादेशिक पाण्यातून अधिक सुरक्षित मार्ग उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न आहे.(Hormuz New Route)

होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जगातील सुमारे २० टक्के तेलपुरवठा होतो. त्यामुळे या मार्गावरील कोणताही तणाव किंवा व्यत्यय जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमती, विमा खर्च आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर थेट परिणाम करतो. अलीकडील संघर्षानंतर अनेक तेलवाहू जहाजांनी पर्यायी मार्गांचा वापर सुरू केला होता.(Hormuz New Route)

(हेही वाचा – Motor Vehicles Act : खासगी वाहनांवर ‘पोलीस’ लिहीलेलं आढळल्यास, आता RTO करणार कठोर कारवाई )

मात्र, या चर्चेत काही महत्त्वाचे मतभेद अद्याप कायम आहेत. ओमानने जहाजवाहतुकीचे मार्ग दोन्ही देशांमध्ये समान पद्धतीने विभागण्याचा प्रस्ताव दिला होता, तर इराणने राष्ट्रीय सुरक्षेचा मुद्दा पुढे करत अधिक नियंत्रणाची मागणी केली आहे. विद्यमान वाहतूक व्यवस्थेत बदल करण्याची तेहरानची भूमिका कायम असल्याचे संकेत मिळत आहेत.(Hormuz New Route)

विश्लेषकांच्या मते, हा करार झाला तर होर्मुझ सामुद्रधुनीतील जहाजवाहतूक हळूहळू पूर्ववत होऊ शकते आणि तेलपुरवठा साखळीवरील दबाव कमी होण्यास मदत मिळू शकते. तसेच इराण आणि पाश्चात्त्य देशांमधील व्यापक राजनैतिक चर्चेलाही या घडामोडींमुळे चालना मिळण्याची शक्यता आहे.(Hormuz New Route)

तथापि, कराराची अंतिम रूपरेषा अद्याप जाहीर करण्यात आलेली नाही. जहाजवाहतुकीवरील नियंत्रण, सुरक्षा व्यवस्थापन आणि मार्गांचे विभाजन या मुद्द्यांवर दोन्ही देशांमध्ये आणखी चर्चा होणार आहे. त्यामुळे कराराच्या घोषणेकडे जागतिक ऊर्जा बाजार, जहाजवाहतूक कंपन्या आणि तेल आयात करणारे देश बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. होर्मुझ सामुद्रधुनीतील ही घडामोड जागतिक ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.(Hormuz New Route)

हेही पहा –