Iran – US War : इराणने होर्मूझ खुली करण्याला मान्यता दिल्याचा ट्रम्प यांचा दावा

• ऋजुता लुकतुके

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणबाबत महत्त्वपूर्ण दावा करत होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांवर कोणतेही शुल्क किंवा अडथळे लादले जाणार नाहीत, अशी हमी इराणने दिल्याचे सांगितले आहे. मात्र हे आश्वासन खोटे ठरल्यास अमेरिका-इराण चर्चेतून आकार घेत असलेला संभाव्य करार कोलमडू शकतो, असा इशाराही ट्रम्प यांनी दिला.(Iran – US War)

ट्रम्प यांच्या मते, इराणकडून होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होणारी जहाजवाहतूक सुरळीत ठेवण्याचे आश्वासन देण्यात आले आहे. जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेलवाहतूक मार्गांपैकी एक असलेल्या या सामुद्रधुनीतून दररोज मोठ्या प्रमाणात कच्च्या तेलाची वाहतूक होते. त्यामुळे या मार्गावरील कोणताही अडथळा जागतिक ऊर्जा बाजारासाठी गंभीर ठरू शकतो.(Iran – US War)

अमेरिका आणि इराण यांच्यात गेल्या काही आठवड्यांपासून तणाव कमी करण्यासाठी आणि व्यापक कराराला अंतिम रूप देण्यासाठी चर्चा सुरू आहे. अणुकार्यक्रमावरील निर्बंध, आर्थिक निर्बंधांमध्ये सवलत आणि प्रादेशिक सुरक्षेसंबंधी मुद्द्यांवर दोन्ही देशांमध्ये वाटाघाटी सुरू आहेत.(Iran – US War)

याच पार्श्वभूमीवर ट्रम्प यांनी इराणच्या आश्वासनाचा उल्लेख केला. “आम्हाला सांगण्यात आले आहे की होर्मुझ मार्गावरील वाहतूक शुल्कमुक्त आणि अडथळामुक्त राहील. जर हे खरे नसेल, तर संपूर्ण चर्चा आणि संभाव्य करार धोक्यात येऊ शकतो,” असे ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले.(Iran – US War)

(हेही वाचा – Elon Musk : एलॉन मस्क आता ट्रिलियनेअर नाहीत, त्यांची एकूण संपत्ती किती? )

अलीकडच्या काळात होर्मुझ सामुद्रधुनीवरून अनेकदा तणाव निर्माण झाला आहे. इराणने पूर्वी या मार्गावरील नियंत्रणाबाबत कठोर भूमिका घेतली होती. काही काळ जहाजांच्या हालचाली कमी झाल्याने जागतिक तेलबाजारात अस्थिरताही निर्माण झाली होती.(Iran – US War)

ऊर्जा बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, होर्मुझ मार्ग खुला राहणे हे भारतासह अनेक तेल आयातदार देशांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जगातील जवळपास एक पंचमांश तेल या मार्गातून वाहून नेले जाते. त्यामुळे या भागातील कोणतीही लष्करी किंवा राजकीय अस्थिरता तेलाच्या किमतींवर थेट परिणाम करू शकते.(Iran – US War)

दरम्यान, अमेरिका-इराण चर्चेतील प्रगतीकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. दोन्ही देशांमध्ये करार झाल्यास मध्य पूर्वेतील तणाव कमी होण्यास मदत होऊ शकते. मात्र ट्रम्प यांच्या ताज्या इशाऱ्यामुळे विश्वासार्हता आणि अंमलबजावणी हे मुद्दे अजूनही चर्चेच्या केंद्रस्थानी असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.(Iran – US War)

होर्मुझ सामुद्रधुनीतून मुक्त आणि सुरक्षित जहाजवाहतुकीचे इराणचे आश्वासन आगामी अमेरिका-इराण करारासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे. मात्र हे आश्वासन प्रत्यक्षात पाळले गेले नाही, तर दोन्ही देशांमधील संबंध पुन्हा तणावपूर्ण वळण घेऊ शकतात.(Iran – US War)

हेही पहा –