Nature Photography Day : कॅमेऱ्यातून निसर्गाशी जुळणारे नाते

दरवर्षी १५ जून रोजी निसर्ग छायाचित्रण दिन (Nature Photography Day) साजरा केला जातो. या दिवसाचा उद्देश निसर्गाचे सौंदर्य, जैवविविधता आणि पर्यावरण संवर्धनाबाबत जागरूकता निर्माण करणे हा आहे. छायाचित्रणाच्या माध्यमातून निसर्गातील अद्भुत दृश्ये, वन्यजीव, पक्षी, पर्वत, नद्या, जंगल आणि ऋतूंचे बदल टिपून त्यांचे महत्त्व जगासमोर मांडले जाते.

या दिवसाची सुरुवात २००६ मध्ये उत्तर अमेरिकेतील North American Nature Photography Association (NANPA) या संस्थेने केली. संस्थेचे मत होते की, निसर्गाची सुंदरता कॅमेऱ्यात बंदिस्त केल्याने लोक पर्यावरणाशी अधिक जवळीक साधतात आणि त्याच्या संरक्षणासाठी प्रेरित होतात. तेव्हापासून दरवर्षी १५ जूनला हा दिवस विविध देशांमध्ये उत्साहाने साजरा केला जात आहे.

निसर्ग छायाचित्रण (Nature Photography) हे केवळ छंद नसून पर्यावरण संवर्धनाचे (Environment Conservation) प्रभावी साधन मानले जाते. अनेक दुर्मिळ प्राणी, पक्षी आणि वनस्पतींची माहिती लोकांपर्यंत पोहोचविण्यात छायाचित्रकारांची महत्त्वाची भूमिका असते. जंगलतोड, हवामान बदल, प्रदूषण आणि जैवविविधतेला असलेले धोके याकडेही प्रभावी छायाचित्रांमुळे समाजाचे लक्ष वेधले जाते.

(हेही वाचा – मुंबई ते पुणे अवघ्या ४८ मिनिटांत! रेल्वे मंत्री Ashwini Vaishnaw यांनी देशातील ७ नव्या प्रकल्पांना दिली मंजुरी )

भारतामध्ये निसर्ग छायाचित्रणाला विशेष महत्त्व आहे. हिमालयातील बर्फाच्छादित पर्वतरांगा, पश्चिम घाटातील जैवविविधता, सुंदरबनची खारफुटी जंगले, राजस्थानचे वाळवंट, तसेच काझीरंगा, रणथंबोर आणि ताडोबा यांसारखी अभयारण्ये छायाचित्रकारांसाठी आकर्षणाचे केंद्र ठरतात. सामाजिक माध्यमांच्या वाढत्या वापरामुळे निसर्ग छायाचित्रण अधिक लोकप्रिय झाले आहे.

या दिवसानिमित्त अनेक छायाचित्र स्पर्धा, प्रदर्शन, कार्यशाळा आणि पर्यावरण जनजागृती कार्यक्रम आयोजित केले जातात. तज्ज्ञांच्या मते, निसर्गाचे चांगले छायाचित्र मिळवण्यासाठी संयम, निरीक्षणशक्ती आणि निसर्गाविषयी आदर आवश्यक असतो. वन्यजीव किंवा पक्ष्यांचे छायाचित्रण करताना त्यांच्या अधिवासाला त्रास होणार नाही याची काळजी घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.

निसर्ग छायाचित्रण दिन हा केवळ सुंदर चित्रे काढण्याचा दिवस नाही, तर पृथ्वीच्या नैसर्गिक संपत्तीचे जतन करण्याचा संदेश देणारा दिवस आहे. कॅमेऱ्याच्या एका क्लिकमधून निसर्गाचे सौंदर्य आणि त्याचे संरक्षण करण्याची गरज दोन्ही प्रभावीपणे मांडता येतात. त्यामुळे हा दिवस निसर्गप्रेमी, छायाचित्रकार आणि पर्यावरण संवर्धकांसाठी विशेष महत्त्वाचा मानला जातो.

हेही पहा –