-
ऋजुता लुकतुके
US Iran War 2026 : अमेरिका आणि इराण यांच्यात जवळपास सात महिन्यांपासून सुरू असलेल्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर कूटनीतीचा एक नवा मार्ग खुला होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणचे अध्यक्ष मसूद पेझेश्कियन यांची संयुक्त राष्ट्रांच्या आमसभेच्या अधिवेशनादरम्यान न्यूयॉर्कमध्ये भेट घेण्याबाबत आपण “बहुधा तयार” असल्याचे संकेत दिले आहेत. मात्र, दोन्ही देशांमध्ये लष्करी तणाव कायम असल्याने प्रत्यक्ष भेट होईल किंवा त्यातून ठोस करार होईल, याची अद्याप कोणतीही खात्री नाही.
पेझेश्कियन २२ सप्टेंबरपासून सुरू होणाऱ्या संयुक्त राष्ट्रांच्या आमसभेतील चर्चेसाठी न्यूयॉर्कला जाणार आहेत. अमेरिकेने इराणच्या राष्ट्राध्यक्षांसह परराष्ट्रमंत्री अब्बास अरागाची यांना आमसभेला उपस्थित राहण्यासाठी प्रवेशाची परवानगी दिली आहे. त्यामुळे दोन्ही देशांच्या नेत्यांना एकाच ठिकाणी थेट संवादाची संधी उपलब्ध झाली आहे. मात्र, वॉशिंग्टन आणि तेहरानकडून अद्याप अशा बैठकीची अधिकृत घोषणा झालेली नाही.
दुसरीकडे, इराणने अमेरिकेसोबत पुन्हा वाटाघाटी सुरू करण्यासाठी काही अटी मांडल्या आहेत. त्यात युद्ध थांबवणे, इराणची गोठवलेली परदेशातील संपत्ती मुक्त करणे, इराणवरील अमेरिकेची नौदल नाकेबंदी उठवणे आणि इराणच्या अंतर्गत कारभारात हस्तक्षेप न करणे यांसारख्या मागण्यांचा समावेश आहे. या अटी मध्यस्थांमार्फत अमेरिकेपर्यंत पोहोचवल्याचे इराणकडून सांगण्यात आले आहे.
(हेही वाचा – Ram Mandir Ayodhya: राम मंदिरात तब्बल १०५ वेळा झालेली देणगी चोरी सीसीटीव्हीमध्ये कैद, एसआयटीची सुप्रिम कोर्टात माहिती )
मात्र, कूटनीतीची शक्यता निर्माण होत असतानाच इराणकडून लष्करी इशारेही दिले जात आहेत. इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने अमेरिकेकडून पुन्हा हल्ला झाल्यास युद्धाचा विस्तार केला जाईल आणि यापूर्वी न वापरलेली शस्त्रे व लक्ष्य वापरली जाऊ शकतात, असा इशारा दिला आहे. त्यामुळे चर्चेचे संकेत आणि संघर्षाची भाषा एकाच वेळी सुरू आहे.
या संघर्षात होर्मुझची सामुद्रधुनी हा आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे. जागतिक ऊर्जा वाहतुकीसाठी महत्त्वाच्या या जलमार्गातून जाणाऱ्या व्यापारी जहाजांची संख्या अलीकडे मोठ्या प्रमाणात घटली आहे. इराणने ही सामुद्रधुनी पुन्हा पूर्णपणे खुली करण्यासाठीही अमेरिकेने काही अटी पूर्ण कराव्यात, अशी भूमिका घेतली आहे.
त्यामुळे संयुक्त राष्ट्रांची आमसभा ही अमेरिका-इराण संघर्षात निर्णायक करार घडवून आणेलच, असे सध्या म्हणता येणार नाही. मात्र, ट्रम्प आणि पेझेश्कियन यांच्यात प्रत्यक्ष संवादाची शक्यता निर्माण होणे हे संघर्षाच्या काळात महत्त्वाचे राजनैतिक पाऊल ठरू शकते. पुढील काही दिवसांत चर्चा, मध्यस्थी आणि लष्करी दबाव यापैकी कोणता मार्ग वरचढ ठरतो, याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.
हेही पहा –
Join Our WhatsApp Community