भारत (PM Modi) आणि फ्रान्स यांच्यातील मैत्री आज जगासाठी एक उदाहरण बनली आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी (PM Modi) यांनी फ्रान्सचे सर्वाधिक दौरे केले आहेत. हे दौरे निश्चितपणे देशाच्या गरजा आणि सामरिक भागीदारीवर आधारित आहेत. चला, पंतप्रधानांच्या फ्रान्सच्या अलीकडील दौऱ्याबद्दल आणि तो भारतासाठी विशेष का आहे याबद्दल जाणून घेऊया. पंतप्रधान मोदींनी फ्रान्सला ७ वेळा भेट का दिली? (PM Modi)
फ्रान्स भारतासाठी विशेष का आहे?
भारताचे फ्रान्ससोबतचे संबंध इतर पाश्चात्य देशांपेक्षा खूप वेगळे आणि अधिक घनिष्ठ आहेत. याची अनेक कारणे आहेत. (PM Modi)
बिनशर्त पाठिंबा: जेव्हा भारताने १९९८ मध्ये अणुचाचण्या केल्या, तेव्हा अमेरिकेसह अनेक देशांनी भारतावर निर्बंध लादले होते. त्या कठीण काळातही फ्रान्स आपल्या भूमिकेवर ठाम राहिला आणि त्याने निर्बंधांना विरोध केला. फ्रान्स भारताच्या सार्वभौमत्वाचा आदर करतो आणि त्याच्या अंतर्गत बाबींमध्ये हस्तक्षेप करत नाही. (PM Modi)
संरक्षण क्षेत्रात आत्मनिर्भरता: भारत आपल्या लष्कराचे आधुनिकीकरण करण्यासाठी फ्रान्सवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. राफेल लढाऊ विमाने हे याचे उत्तम उदाहरण आहे. शिवाय, ‘मेक इन इंडिया’ उपक्रमांतर्गत फ्रान्स भारतासोबत तंत्रज्ञान सामायिक करण्यास इच्छुक आहे. (PM Modi)
अंतराळ आणि विज्ञान: भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) आणि फ्रेंच अंतराळ संस्था यांचे अनेक दशकांपासूनचे संबंध आहेत. फ्रेंच एरियन रॉकेटचा वापर करून अनेक भारतीय उपग्रह प्रक्षेपित करण्यात आले आहेत. आज, दोन्ही देश मंगळ आणि शुक्र मोहिमांवर एकत्र काम करत आहेत. (PM Modi)
अणुऊर्जा: भारताच्या ऊर्जेची गरज भागवण्यासाठी फ्रान्ससोबत जैतापूर अणुऊर्जा प्रकल्पावर काम सुरू आहे. फ्रान्स भारताला स्वच्छ ऊर्जा निर्माण करण्यास मदत करत आहे. (PM Modi)
जागतिक स्तरावर फ्रान्सचे महत्त्व
फ्रान्स संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेचा स्थायी सदस्य आहे. त्याने नेहमीच सुरक्षा परिषदेतील भारताच्या स्थायी सदस्यत्वाला पाठिंबा दिला आहे. जेव्हा जेव्हा पाकिस्तान किंवा चीनने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताला कोंडीत पकडण्याचा प्रयत्न केला आहे, तेव्हा फ्रान्स ढाल बनून उभा राहिला आहे. (PM Modi)
आर्थिक आणि सांस्कृतिक संबंध
फ्रान्स हा युरोपमध्ये भारताचा एक प्रमुख व्यापारी भागीदार आहे. दरवर्षी हजारो भारतीय विद्यार्थी शिक्षणासाठी फ्रान्सला जातात. पर्यटनानेही दोन्ही देशांना अधिक जवळ आणले आहे. फ्रान्समध्ये योग, आयुर्वेद आणि भारतीय खाद्यसंस्कृती खूप लोकप्रिय आहेत, तर भारतात फ्रेंच भाषा शिकणाऱ्यांची संख्या वाढत आहे. (PM Modi)
पुढील वाटचाल
भारत आणि फ्रान्सने पुढील २५ वर्षांसाठी ‘होरायझन २०४७’ नावाचा एक आराखडा तयार केला आहे. यामध्ये अंतराळ सहकार्य, हिंद महासागरातील सुरक्षा, पर्यावरण संरक्षण आणि नवीन तंत्रज्ञानावर एकत्र काम करणे यांचा समावेश आहे. ही मैत्री केवळ दोन सरकारांमधील नसून, दोन लोकशाही संस्कृतींमधील आहे. (PM Modi)
पंतप्रधान मोदींनी फ्रान्सला सात वेळा भेट का दिली?
पंतप्रधान मोदींच्या फ्रान्सच्या सात भेटी हा कोणत्याही भारतीय पंतप्रधानांसाठी एक विक्रम आहे. यामागे अनेक सामरिक आणि राजनैतिक कारणे आहेत. (PM Modi)
सामरिक भागीदारीची २५ वर्षे: भारत आणि फ्रान्सने सामरिक भागीदारीची २५ वर्षे पूर्ण केली आहेत. या प्रसंगाचे स्मरण म्हणून, त्यांनी तेथील बॅस्टिल डे परेडमध्ये प्रमुख पाहुणे म्हणून हजेरी लावली.
संरक्षण करार: राफेल विमानांची खरेदी आणि स्कॉर्पीन पाणबुड्यांचे बांधकाम यांसारख्या प्रमुख संरक्षण करारांसाठी सतत वाटाघाटी आणि देखरेखीची आवश्यकता होती.
दहशतवादावर सामायिक भूमिका: फ्रान्सने आंतरराष्ट्रीय मंचांवर काश्मीर प्रश्नावर आणि दहशतवादाविरोधात भारताला सातत्याने पाठिंबा दिला आहे. हा समन्वय टिकवून ठेवण्यासाठी उच्चस्तरीय बैठका आवश्यक होत्या. (PM Modi)
सौर आघाडी: २०१५ मध्ये पॅरिस हवामान करारादरम्यान, भारत आणि फ्रान्सने संयुक्तपणे आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडी सुरू केली. तिचे मुख्यालय आणि कामकाज स्थापित करण्यासाठी अनेक बैठका झाल्या.
नेहरू, इंदिरा गांधी आणि मनमोहन सिंग यांनीही फ्रान्सला भेट दिली होती का?
काळ आणि गरजा वेगळ्या असल्या तरी, भारताच्या पूर्वीच्या पंतप्रधानांनीही फ्रान्ससोबतच्या संबंधांना महत्त्व दिले होते.
जवाहरलाल नेहरू: देशाचे पहिले पंतप्रधान नेहरू यांनी १६ ते १९ जानेवारी १९५१ दरम्यान फ्रान्सला भेट दिली. त्यावेळी पुदुचेरीचे शांततापूर्ण हस्तांतरण आणि विज्ञान क्षेत्रातील सहकार्य हे मुख्य मुद्दे होते. नेहरूंनी नंतर १९६२ मध्ये पुन्हा फ्रान्सला भेट दिली. (PM Modi)
इंदिरा गांधी: इंदिरा गांधींच्या कार्यकाळात भारत आणि फ्रान्स यांच्यात अणुऊर्जा आणि संरक्षण क्षेत्रात चर्चा सुरू झाली. त्यांनी फ्रान्सला तीन अधिकृत दौरेही केले. विशेष म्हणजे, पंतप्रधान म्हणून इंदिरा गांधींचा पहिला परदेश दौरा १९६६ मध्ये फ्रान्सला झाला होता, यावरून फ्रान्स-भारत संबंध पूर्वीपेक्षा अधिक दृढ असल्याचे सिद्ध होते. (PM Modi)
मनमोहन सिंग: माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांनीही त्यांच्या १० वर्षांच्या कार्यकाळात चार वेळा फ्रान्सला भेट दिली. त्यांचा पहिला दौरा २००५ मध्ये झाला होता. त्यांच्याच कार्यकाळात २००८ मध्ये भारत आणि फ्रान्स यांच्यात नागरी अणुऊर्जा करारावर स्वाक्षरी झाली, जी भारतासाठी एक मोठी उपलब्धी होती. (PM Modi)
पंतप्रधान मोदींच्या कार्यकाळात या दौऱ्यांची वारंवारता वाढली आहे, कारण सध्याच्या जागतिक परिस्थितीत फ्रान्स युरोपमधील भारताचा सर्वात विश्वासू भागीदार म्हणून उदयास आला आहे. थोडक्यात, फ्रान्स भारतासाठी केवळ एक देश नाही, तर एक चिरंतन मित्र आहे. पंतप्रधान मोदींच्या वारंवार होणाऱ्या दौऱ्यांनी या मैत्रीला नव्या उंचीवर नेले आहे. संरक्षण असो, विज्ञान असो किंवा दहशतवादाविरुद्धचा लढा असो, फ्रान्स प्रत्येक आघाडीवर भारताच्या खांद्याला खांदा लावून उभा राहिला आहे. म्हणूनच भारतीय परराष्ट्र धोरणात फ्रान्सला एक विशेष स्थान आहे.
Join Our WhatsApp Community