भारताला जागतिक क्रीडाशक्ती बनवण्याच्या उद्देशाने केंद्र सरकारने (Central Govt) ‘खेलो इंडिया’ योजनेचे पुनर्रचित (Revamped Khelo India Scheme) स्वरूप मंजूर केले आहे. २०२६-२७ ते २०३०-३१ या कालावधीसाठी सुमारे ₹३६,४४१ कोटींच्या आर्थिक तरतुदीसह या योजनेची अंमलबजावणी करण्यात येणार आहे. ही केवळ स्पर्धा आयोजित करणारी योजना न राहता, खेळाडूंचा शोध, प्रशिक्षण, क्रीडा विज्ञान, प्रशिक्षक विकास, तंत्रज्ञान आणि रोजगारनिर्मिती यांचा समावेश असलेली व्यापक क्रीडा परिसंस्था तयार करण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे.
या नव्या योजनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे तळागाळातील प्रतिभेला संधी देण्यावर भर. ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील गुणवंत खेळाडूंना लवकर ओळखून त्यांना दर्जेदार प्रशिक्षण, क्रीडा सुविधा आणि स्पर्धांची संधी उपलब्ध करून दिली जाणार आहे. त्यामुळे आर्थिक परिस्थितीमुळे अनेक खेळाडूंना करिअर अर्धवट सोडावे लागणार नाही, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
योजनेअंतर्गत Emerging Khelo India Athletes (E-KIA) या संकल्पनेला अधिक बळ दिले जाणार आहे. प्रतिभावान खेळाडूंना दीर्घकालीन प्रशिक्षण, वैज्ञानिक फिटनेस, पोषणतज्ज्ञांचे मार्गदर्शन, मानसिक आरोग्य सहाय्य आणि आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या सुविधा उपलब्ध करून देण्यावर भर असेल. यामुळे ऑलिम्पिक, आशियाई स्पर्धा आणि राष्ट्रकुल स्पर्धांसाठी सक्षम खेळाडू तयार करण्याचा उद्देश आहे.
(हेही वाचा – Dabur च्या ‘या’ उत्पादनांवर बंदी; शंभर टक्के शुद्धतेचा दावा ठरला दिशाभूल करणारा)
क्रीडा पायाभूत सुविधांचा विस्तार हे या योजनेचे आणखी एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. देशभरातील विद्यमान स्टेडियम, प्रशिक्षण केंद्रे आणि क्रीडा संकुलांचे आधुनिकीकरण केले जाणार आहे. तसेच नव्या प्रशिक्षण केंद्रांची उभारणी करून प्रत्येक राज्यात गुणवत्तापूर्ण सुविधा उपलब्ध करण्याचा प्रयत्न होईल. त्यामुळे मोठ्या शहरांपुरत्या मर्यादित असलेल्या क्रीडा संधी आता लहान शहरांपर्यंत आणि ग्रामीण भागापर्यंत पोहोचतील.
सरकारने प्रशिक्षकांच्या गुणवत्तेलाही प्राधान्य दिले आहे. आधुनिक प्रशिक्षण पद्धती, आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे कोचिंग, क्रीडा विज्ञान आणि डेटा विश्लेषणाचा वापर यामुळे प्रशिक्षक अधिक सक्षम होतील. उत्कृष्ट प्रशिक्षक तयार झाल्यास खेळाडूंची कामगिरीही अधिक उंचावेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
या योजनेत तंत्रज्ञानाचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढविण्यात येणार आहे. खेळाडूंची प्रगती, प्रशिक्षण, कामगिरी, दुखापतींचे व्यवस्थापन आणि निवड प्रक्रिया अधिक पारदर्शक करण्यासाठी डिजिटल प्रणाली (Digital system) विकसित केली जाणार आहे. डेटा-आधारित निर्णय प्रक्रियेमुळे योग्य खेळाडूंना योग्य वेळी संधी मिळण्यास मदत होईल.
(हेही वाचा – Liquor Brands Banned : Old Monk ते Royal Challenge; लोकप्रिय मद्यब्रँड्सवर मोठी कारवाई, नेमकं प्रकरण काय?)
समावेशक क्रीडा विकास हेही पुनर्रचित योजनेचे महत्त्वाचे उद्दिष्ट आहे. महिला, दिव्यांग, आदिवासी आणि दुर्गम भागातील युवकांना अधिकाधिक क्रीडा संधी उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. तसेच पारंपरिक भारतीय खेळांनाही प्रोत्साहन देऊन देशाच्या क्रीडा संस्कृतीला बळकटी दिली जाणार आहे.
याशिवाय राष्ट्रीय क्रीडा महासंघांना (National Sports Federations) आर्थिक मदत वाढविण्याचा निर्णयही घेण्यात आला आहे. त्यामुळे राष्ट्रीय संघांची तयारी, आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांतील सहभाग, प्रशिक्षण शिबिरे आणि स्पर्धांचे आयोजन अधिक प्रभावीपणे करता येईल. याचा थेट फायदा भारतीय खेळाडूंना होण्याची शक्यता आहे.
पुनर्रचित ‘खेलो इंडिया’ योजना (Revamped Khelo India Scheme) ही केवळ पदके जिंकण्यापुरती मर्यादित नसून ‘फिट इंडिया’, युवक सक्षमीकरण, रोजगारनिर्मिती आणि क्रीडा अर्थव्यवस्था विकसित करण्याचे व्यापक ध्येय घेऊन पुढे जात आहे. सार्वजनिक-खासगी भागीदारीलाही या योजनेत महत्त्व देण्यात आले असून, उद्योग क्षेत्राचा सहभाग वाढवून क्रीडा क्षेत्रात गुंतवणूक वाढवण्याचा प्रयत्न होणार आहे.
हेही पहा –
Join Our WhatsApp Community