India’s Loan Story : महिला, तरुण आणि निमशहरी भागातील कर्जदार, देशातील कर्जवाढीचं नवं इंजिन

• ऋजुता लुकतुके

देशातील कर्जवाढीचे(India’s Loan Story)चित्र झपाट्याने बदलत असून महिला, तरुण कर्जदार आणि निमशहरी-ग्रामीण भागातील ग्राहक हे आता औपचारिक कर्जबाजारातील वाढीचे प्रमुख चालक ठरत आहेत. ट्रान्सयुनियन सिबिलच्या ताज्या अहवालानुसार मार्च २०१७ ते मार्च २०२६ या कालावधीत औपचारिक किरकोळ कर्ज घेणाऱ्या पात्र भारतीयांचे प्रमाण ३५ टक्क्यांवरून ७४ टक्क्यांपर्यंत वाढले आहे. विशेष म्हणजे ही वाढ केवळ महानगरांपुरती मर्यादित नसून मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, बिहार आणि इतर निमशहरी राज्यांमध्ये अधिक वेगाने झाली आहे.(India’s Loan Story)

अहवालानुसार महिला कर्जदारांचा वाटा २०१७ मधील २२ टक्क्यांवरून २०२६ मध्ये ३० टक्क्यांपर्यंत वाढला. महिलांमध्ये दीर्घकालीन कर्ज वापरणाऱ्यांचे प्रमाणही लक्षणीयरीत्या वाढले आहे. पाच वर्षांहून अधिक कर्जाचा अनुभव असलेल्या महिला ग्राहकांचे प्रमाण २९ टक्क्यांवरून ४३ टक्क्यांपर्यंत पोहोचले आहे. याशिवाय निमशहरी आणि ग्रामीण भागातील कर्ज वापरणाऱ्या महिलांचे प्रमाण ५७ टक्क्यांवरून ६४ टक्के झाले आहे.(India’s Loan Story)

(हेही वाचा – Commonwealth Games 2026 : लवलिना बोर्गोहेनचं पदक आसाममधील पूरग्रस्तांना समर्पित )

तरुण कर्जदारांमध्येही मोठी वाढ नोंदवली गेली आहे. २५ वर्षांखालील कर्जदारांचा वाटा २०१७ मधील ९ टक्क्यांवरून २०२६ मध्ये १८ टक्क्यांपर्यंत दुप्पट झाला. डिजिटल कर्जप्रक्रिया, मोबाईलद्वारे उपलब्ध कर्जसुविधा आणि ग्राहक टिकाऊ वस्तूंसाठी मिळणाऱ्या ईएमआय योजनांमुळे या वर्गाचा सहभाग वाढल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.(India’s Loan Story)

कर्जवाढीच्या बाबतीत मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश आणि बिहार या राज्यांनी पारंपरिक मजबूत बाजारपेठांपेक्षा अधिक वेगाने प्रगती केली. महानगरांपेक्षा निमशहरी भागात कर्ज निरीक्षण आणि कर्जवापराचा वेग जास्त असल्याचेही दिसून आले. यामुळे देशातील वित्तीय समावेशनाचा विस्तार अधिक व्यापक होत असल्याचे संकेत मिळत आहेत.(India’s Loan Story)

मार्च २०१७ मध्ये देशातील कर्जासाठी पात्र लोकसंख्या ७९ कोटी होती, ती २०२६ मध्ये ८९ कोटींवर पोहोचली. या वाढत्या लोकसंख्येसह औपचारिक कर्जप्रवेशात झालेली झपाट्याची वाढ ही भारतीय वित्तीय व्यवस्थेतील महत्त्वपूर्ण संरचनात्मक बदल मानली जात आहे. तज्ज्ञांच्या मते, महिला, तरुण आणि लहान शहरांतील ग्राहकांचा वाढता सहभाग आगामी काळात किरकोळ कर्जबाजाराला नवी दिशा देऊ शकतो.(India’s Loan Story)

हेही पहा –