Iran US Talks 2026 : अमेरिकेबरोबर चर्चेसाठी इराणने समोर ठेवल्या ७ अठी, होर्मूझ तोपर्यंत बंद ठेवण्याचा इशारा

• ऋजुता लुकतुके

Iran US Talks 2026 : अमेरिका आणि इराणमधील संघर्ष सातव्या महिन्यात पोहोचला असताना तेहरानने पुन्हा एकदा कूटनीतीचा मार्ग खुला करण्याचे संकेत दिले आहेत. मात्र, अमेरिकेसोबत वाटाघाटी सुरू करण्यासाठी इराणने सात अटी स्पष्ट केल्या असून, या अटी मान्य झाल्याशिवाय चर्चेला सुरुवात होणार नाही, अशी भूमिका इराणच्या सर्वोच्च राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेचे सचिव मोहसेन रझाई यांनी मांडली आहे. कतारच्या मध्यस्थीमार्फत या अटी अमेरिकेपर्यंत पोहोचवण्यात आल्याचेही त्यांनी सांगितले.

इराणच्या सात अटींमध्ये सर्व आघाड्यांवरील युद्ध थांबवणे, इराणची गोठवलेली अब्जावधी डॉलरची संपत्ती मुक्त करणे, इराणच्या बंदरांवरील अमेरिकी नौदलाची नाकेबंदी उठवणे, इराणच्या अंतर्गत कारभारात अमेरिकेने हस्तक्षेप न करणे, इराणच्या विरोधकांना अमेरिकेने सहकार्य न करणे आणि इराणच्या भूभागावरील अमेरिकी हल्ले थांबवणे यांचा समावेश आहे. सातवी महत्त्वाची अट म्हणजे होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करणे.

होर्मुझचा मुद्दा विशेष महत्त्वाचा आहे. जागतिक ऊर्जा व्यापारातील या महत्त्वाच्या जलमार्गातून मोठ्या प्रमाणावर तेलाची वाहतूक होते. त्यामुळे तेथील वाहतूक विस्कळीत झाल्याने जागतिक तेलबाजारावर दबाव वाढला असून अलीकडे कच्च्या तेलाच्या किमती १०० डॉलर प्रति बॅरलच्या वर गेल्या आहेत. इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बाघेर गालिबाफ यांनीही अमेरिकी अटी पूर्ण होईपर्यंत होर्मुझ पूर्ववत खुली केली जाणार नसल्याचे म्हटले आहे.

(हेही वाचा – Ganeshotsav 2026 : ‘महाराष्ट्र सदना’तील गणेशोत्सवाचा उत्साह शिगेला; मोदकांनी जिंकली सर्वांची मने )

दरम्यान, इराणकडून चर्चेचे संकेत येत असतानाच अमेरिकेकडूनही कठोर भूमिका कायम आहे. अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणबाबत मोठा निर्णय लवकरच होऊ शकतो, असे म्हटले असून त्यांच्या वक्तव्यांमध्ये लष्करी कारवाई, आर्थिक दबाव आणि करार—हे तिन्ही पर्याय चर्चेत असल्याचे दिसते. मात्र, नव्या अमेरिकी लष्करी मोहिमेचा निर्णय झाल्याचे अधिकृतपणे सिद्ध झालेले नाही.

कतारने मात्र अमेरिकेला करार हवा असल्याचे संकेत दिले आहेत. त्यामुळे पडद्यामागे मध्यस्थीचे प्रयत्न सुरू असल्याचे दिसते. जूनमध्ये झालेला अमेरिका-इराण सामंजस्य करार ऑगस्टमध्ये संपल्यानंतर पुन्हा थेट संवादाची प्रक्रिया अडखळली होती. आता कतार आणि पाकिस्तानच्या मध्यस्थीमुळे संवादाची शक्यता पुन्हा निर्माण झाली आहे.

त्यामुळे इराणच्या सात अटी आणि अमेरिकेची पुढील भूमिका यावर संघर्षाचा पुढचा टप्पा अवलंबून आहे. एकीकडे वाटाघाटींचे दार पूर्णपणे बंद झालेले नाही, तर दुसरीकडे दोन्ही बाजूंकडून लष्करी तयारी आणि कठोर वक्तव्ये सुरू आहेत. त्यामुळे पुढील काही दिवस पश्चिम आशियासाठी आणि विशेषतः जागतिक ऊर्जा बाजारासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहेत.

हेही पहा –