Vishwakarma Puja 2026 : १७ सप्टेंबरला साजरी होणार विश्वकर्मा जयंती; जाणून घ्या महत्त्व आणि पूजेची परंपरा

Vishwakarma Puja 2026                विश्वकर्मा पूजा २०२६ यंदा गुरुवार, १७ सप्टेंबर रोजी साजरी केली जाणार आहे. भगवान विश्वकर्मा यांना हिंदू परंपरेत दिव्य शिल्पकार, वास्तुकार आणि कारागिरीचे अधिष्ठाता मानले जाते. त्यामुळे हा दिवस विशेषतः कारागीर, अभियंते, वास्तुविशारद, तंत्रज्ञ, औद्योगिक कामगार, व्यापारी तसेच विविध प्रकारच्या यंत्रसामग्रीवर काम करणाऱ्या लोकांसाठी महत्त्वाचा मानला जातो. २०२६ मध्ये विश्वकर्मा पूजा कन्या संक्रांतीच्या दिवशी येत असून, सूर्य सिंह राशीतून कन्या राशीत प्रवेश करतो त्या संक्रमणाशी या उत्सवाचा संबंध आहे. (Vishwakarma Puja 2026)

विश्वकर्मा पूजा आणि विश्वकर्मा जयंती या नावांनी हा उत्सव देशातील विविध भागांत साजरा केला जातो. पारंपरिक मान्यतेनुसार भगवान विश्वकर्मा हे देवतांचे दिव्य वास्तुकार असून त्यांनी विविध भव्य वास्तू, नगरे, अस्त्रे आणि वाहने निर्माण केली. त्यामुळे या दिवशी निर्मिती, कौशल्य, कारागिरी आणि तंत्रज्ञानाशी संबंधित कामाचे महत्त्व अधोरेखित केले जाते. कारखाने, वर्कशॉप, दुकाने, कार्यालये आणि इतर कार्यस्थळांवर यंत्रे, उपकरणे आणि कामाची साधने स्वच्छ करून त्यांची पूजा करण्याची प्रथा आहे. (Vishwakarma Puja 2026)

(हेही वाचा – बारामतीतील पराभवानंतर ‘त्या’ एका गुप्त सल्ल्याने फिरवली चक्रे; NCP मध्ये आता ‘दादां’चा आवाज शांत करून कोणती नवी ताकद पुढे आणली जातेय?)

२०२६ मध्ये विश्वकर्मा पूजा १७ सप्टेंबरला असल्याचे विविध पंचांग आणि धार्मिक संदर्भांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. कन्या संक्रांतीचा क्षण सकाळी सुमारे ७:५८ वाजता असल्याची पंचांगाधारित माहिती उपलब्ध आहे. पूजेच्या मुहूर्ताबाबत मात्र स्थानानुसार काही मिनिटांचा फरक असू शकतो. उदाहरणार्थ, काही पंचांग स्रोतांनी सकाळी ७:५८ पासून दुपारी १२:४० पर्यंतचा कालावधी दिला आहे. त्यामुळे प्रत्यक्ष पूजा करण्यापूर्वी स्थानिक पंचांगातील वेळ तपासणे योग्य ठरेल. (Vishwakarma Puja 2026)

या दिवशी सकाळी कार्यस्थळ, मशीनरी आणि उपकरणांची स्वच्छता केली जाते. भगवान विश्वकर्मांची प्रतिमा किंवा मूर्ती स्थापित करून फुले, अक्षता, धूप, दीप, नैवेद्य आणि इतर पूजासाहित्याने पूजा केली जाते. त्यानंतर यंत्रे, औजारे आणि वाहनांनाही पूजेचा भाग बनवले जाते. काही ठिकाणी कामाची साधने त्या दिवशी न वापरण्याचीही परंपरा आहे. या प्रथेमागे आपल्या उपजीविकेसाठी आणि उत्पादनासाठी उपयोगी असलेल्या साधनांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याची भावना जोडलेली आहे. (Vishwakarma Puja 2026)

(हेही वाचा – Govt Offices मधील ‘त्या’ एका जुन्या सवयीला बसणार चाप; प्रशासकीय वर्तुळात अचानक का वाढली धडधड?)

विश्वकर्मा पूजेचे महत्त्व केवळ धार्मिक विधीपुरते मर्यादित नाही. भारतातील उत्पादन, बांधकाम, अभियांत्रिकी, हस्तकला आणि विविध तांत्रिक व्यवसायांमध्ये कौशल्यपूर्ण कामाला महत्त्व देणारा हा दिवस म्हणूनही तो पाहिला जातो. विशेषतः कारखाने आणि औद्योगिक आस्थापनांमध्ये कामगार आणि व्यवस्थापन एकत्र येऊन यंत्रसामग्रीची पूजा करतात. अशा प्रकारे परंपरेसोबतच कौशल्य, श्रम, तंत्रज्ञान आणि सुरक्षित कार्यसंस्कृतीचा आदर व्यक्त केला जातो. (Vishwakarma Puja 2026)

PM Vishwakarma योजना काय आहे?

विश्वकर्मा पूजेचा संबंध केंद्र सरकारच्या PM Vishwakarma योजनेशीही अनेकदा चर्चेत येतो. ही योजना १७ सप्टेंबर २०२३ रोजी विश्वकर्मा दिवसाच्या निमित्ताने सुरू करण्यात आली होती आणि पारंपरिक कारागीर व हस्तकला व्यवसायांशी संबंधित व्यक्तींना कौशल्य, प्रशिक्षण आणि इतर सहाय्य देण्याच्या उद्देशाने राबवली जाते. मात्र विश्वकर्मा पूजा हा धार्मिक-सांस्कृतिक उत्सव आहे, तर PM Vishwakarma ही स्वतंत्र सरकारी योजना आहे, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. (Vishwakarma Puja 2026)

यंदा १७ सप्टेंबरला विश्वकर्मा पूजा साजरी होत आहे, तर कारखाने, वर्कशॉप, दुकाने आणि विविध कार्यस्थळांवर पारंपरिक पद्धतीने पूजा केली जाणार आहे. भगवान विश्वकर्मांच्या पूजेच्या माध्यमातून निर्माणकौशल्य, श्रम आणि आपल्या दैनंदिन कामासाठी उपयोगी ठरणाऱ्या साधनांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याची परंपरा या उत्सवातून पुढे आली आहे. (Vishwakarma Puja 2026)

हेही पहा –