Nagpur : भारताच्या संरक्षण उत्पादन क्षेत्राने (India’s defense manufacturing) एक महत्वाचा टप्पा गाठला असून, त्यामध्ये महाराष्ट्राचे मोठे योगदान लाभले आहे. नागपूरमधील खासगी उद्योग समूहाने तयार केलेला पहिला स्वदेशी ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र वॉरहेड (BrahMos Warhead) अधिकृतपणे सादर करण्यात आला आहे. यामुळे अत्याधुनिक क्षेपणास्त्र प्रणालींच्या निर्मितीत खासगी क्षेत्राची भूमिका अधिक बळकट झाली असून, संरक्षण क्षेत्रातील आत्मनिर्भर भारत (Atmanirbhar Bharat) मोहिमेला नवी गती मिळाली आहे.
नागपूरच्या सोलर डिफेन्स अँड एरोस्पेसची कामगिरी
नागपूरस्थित Solar Defence and Aerospace Limited (SDAL) या कंपनीने हा वॉरहेड विकसित केला आहे. संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (DRDO) कडून मिळालेल्या तंत्रज्ञान हस्तांतरणाच्या (Technology Transfer) माध्यमातून हे उत्पादन शक्य झाले. त्यामुळे देशांतर्गत संरक्षण तंत्रज्ञानाचे व्यावसायिकीकरण आणि खासगी उद्योगांपर्यंत त्याचा विस्तार करण्याच्या प्रयत्नांना मोठे यश मिळाले आहे.
ब्रह्मोस हे भारताच्या सर्वात प्रगत आणि वेगवान सुपरसॉनिक क्रूझ क्षेपणास्त्रांपैकी एक मानले जाते. या क्षेपणास्त्रातील वॉरहेड हा सर्वात महत्त्वाच्या घटकांपैकी एक असून लक्ष्यावर आघात केल्यानंतर प्रत्यक्ष विनाशकारी क्षमता निर्माण करण्याचे काम तो करतो. आतापर्यंत या क्षेत्रात सार्वजनिक क्षेत्रातील संस्थांची मोठी भूमिका होती; मात्र आता खासगी क्षेत्रातूनही अशा महत्त्वाच्या घटकांचे उत्पादन सुरू झाले आहे.
हेही वाचा: Pune Crime : एकाच तरुणीवर जडले चौघांचे प्रेम; ‘कॉमन गर्लफ्रेंड’मुळे जीवलग मैत्रीचा रक्तरंजित शेवट
नागपूर बनत आहे संरक्षण उत्पादनाचे केंद्र
गेल्या काही वर्षांत, नागपूरने संरक्षण उत्पादन क्षेत्रात वेगाने प्रगती केली आहे. सोलर समूहाने यापूर्वी ब्रह्मोस क्षेपणास्त्रांसाठी स्वदेशी बूस्टर प्रणाली विकसित केली होती. तसेच पिनाका रॉकेट्स, लोइटरिंग म्युनिशन्स, नागास्त्र ड्रोन आणि विविध प्रकारची दारुगोळा प्रणाली यांचे उत्पादनही येथे केले जाते.
याशिवाय नागपूरमध्ये भारतातील पहिले खासगी लष्करी ड्रोन चाचणी धावपट्टी (Drone Testing Runway) आणि मोठ्या प्रमाणावर दारुगोळा व क्षेपणास्त्र उत्पादन सुविधा उभारण्यात आल्या आहेत.
संरक्षण उत्पादनातील आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी, भारत सरकार गेल्या काही वर्षांपासून प्रयत्नशील आहे. अशा परिस्थितीत खासगी उद्योगांकडून ब्रह्मोससारख्या अत्याधुनिक शस्त्रप्रणालींसाठी आवश्यक घटकांची निर्मिती होणे ही महत्त्वाची बाब मानली जात आहे. यामुळे पुरवठा साखळी अधिक मजबूत होण्याबरोबरच भविष्यातील संरक्षण निर्यातीच्या संधीही वाढण्याची अपेक्षा आहे.
Join Our WhatsApp Community