Hamid Ansari Hindu Comment Row : माजी उपराष्ट्रपती हामिद अन्सारी यांच्या एका वक्तव्यावरून राजकीय वाद निर्माण झाला आहे. ए. जी. नूरानी मेमोरियल लेक्चरमध्ये अन्सारी यांनी पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या जुन्या विधानाचा संदर्भ देत भारतासाठीचा धोका साम्यवाद नसून ‘हिंदू दक्षिणपंथी सांप्रदायिकता’ असल्याचे म्हटले होते. मात्र, हे विधान स्वतःचे मत नसून ए. जी. नूरानी यांच्या पुस्तकात नमूद केलेल्या नेहरूंच्या जुन्या वक्तव्याचा संदर्भ असल्याचे अन्सारी यांनी स्पष्ट केले होते.
अन्सारी यांच्या वक्तव्यावर भारतीय जनता पक्ष (भाजप) आणि विश्व हिंदू परिषदेकडून (विहिंप) आक्षेप घेण्यात आला आहे. विहिंपचे प्रवक्ते विनोद बन्सल यांनी अन्सारी यांच्या वक्तव्यावर टीका करताना, बहुसंख्य हिंदू समाजाला भारतासाठी धोका ठरवण्यापूर्वी आपल्या सार्वजनिक जीवनाकडेही पाहावे, असे म्हटले आहे.
नेमका काय होता अन्सारींचा संदर्भ?
अन्सारी यांनी आपल्या भाषणात ए. जी. नूरानी यांच्या २०१९ मध्ये प्रकाशित झालेल्या The RSS: A Menace to India या पुस्तकाचा संदर्भ दिला. या पुस्तकात नेहरू यांच्या जुन्या विधानाचा उल्लेख असल्याचे त्यांनी सांगितले. हे विधान तत्कालीन परराष्ट्र सचिव गुंडेविया यांच्या नोंदीशी संबंधित असल्याचेही सांगण्यात आले.
अन्सारी यांनी नागरिक राष्ट्रवाद, सांस्कृतिक राष्ट्रवाद आणि धार्मिक ओळख या मुद्द्यांवरही भाष्य केले. त्यांच्या मते, अलीकडच्या काळात नागरिक राष्ट्रवादाच्या प्रस्थापित संकल्पनेला आव्हान देणाऱ्या काही प्रवृत्ती पुढे आल्या आहेत. सांस्कृतिक राष्ट्रवादाच्या माध्यमातून निवडणुकीतील बहुमताला धार्मिक बहुमत म्हणून मांडण्याचा प्रयत्न होऊ शकतो, असा मुद्दा त्यांनी मांडला.
‘माफी मागावी’; भाजप नेत्यांची टीका
भाजप नेते शहनवाज हुसैन यांनीही अन्सारी यांच्या वक्तव्यावर नाराजी व्यक्त केली. हे वक्तव्य दुर्दैवी असल्याचे सांगत त्यांनी अन्सारी यांनी माफी मागावी, अशी मागणी केली. देशात शांततेचे वातावरण असताना समाजात तणाव निर्माण करणाऱ्या वक्तव्यांपासून दूर राहण्याची गरज असल्याचे त्यांनी म्हटले.
माजी केंद्रीय मंत्री मुख्तार अब्बास नक्वी यांनीही या मुद्द्यावर प्रतिक्रिया दिली. फाळणीनंतर भारताने धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र म्हणून वाटचाल केली असून विविध धर्मांचे लोक येथे एकत्र राहतात, असे त्यांनी नमूद केले. समाजात धार्मिक किंवा सामाजिक दरी निर्माण करण्याचे प्रयत्न यशस्वी होणार नाहीत, असा दावा त्यांनी केला.
‘सर्व प्रकारच्या दहशतवादाचा निषेध व्हायला हवा’
भाजप नेते करुणासागर यांनीही अन्सारी यांच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित केला. कट्टरतेचा मुद्दा मांडताना डाव्या विचारसरणीशी संबंधित हिंसक उग्रवाद आणि इस्लामी दहशतवाद यांच्याबाबतही समान स्पष्ट भूमिका घेतली पाहिजे, असे त्यांनी म्हटले. कोणत्याही प्रकारच्या दहशतवादाचा आणि उग्रवादाचा समान शब्दांत निषेध व्हायला हवा, अशी त्यांची भूमिका होती.
ऑल इंडिया इमाम ऑर्गनायझेशनशी संबंधित उमेर अहमद इलियासी यांनीही अन्सारी यांच्या वक्तव्यावर आक्षेप घेतला. अशा प्रकारच्या वक्तव्यांमुळे सामाजिक वातावरण बिघडण्याची शक्यता असल्याचे त्यांनी म्हटले. समाजात चिथावणी निर्माण करणाऱ्या वक्तव्यांकडे मुस्लिम समाजाने गांभीर्याने पाहू नये, असेही त्यांनी सांगितले.
दरम्यान, अन्सारी यांच्या समर्थकांकडून त्यांनी नेहरूंचे जुने विधान स्वतःचे मत म्हणून मांडले नसून, ए. जी. नूरानी यांच्या पुस्तकातील ऐतिहासिक संदर्भाच्या आधारे त्याचा उल्लेख केल्याचे स्पष्ट करण्यात येत आहे. त्यामुळे ऐतिहासिक संदर्भातून सुरू झालेला हा वाद आता सध्याच्या राजकीय चर्चेचा मुद्दा बनला आहे.
हेही पाहा –