मुसलमानांनी ज्ञानवापी आणि कृष्णजन्मभूमी स्वेच्छेने हिंदूंच्या स्वाधीन करावी; माजी एएसआय संचालक K K Muhammed यांचे आवाहन

भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षणाचे (ASI) माजी प्रादेशिक संचालक के.के. मोहम्मद (K K Muhammed)  यांनी वाराणसीतील ज्ञानवापी मशीद आणि मथुरेतील शाही ईदगाह हिंदू समुदायाकडे स्वेच्छेने सोपवण्याचे आवाहन मुस्लिम समुदायाला पुन्हा एकदा केले आहे. मुहम्मद यांनी असा दावा केला की, त्यांच्या व्यापक क्षेत्रीय अनुभवाच्या आणि अभ्यासाच्या आधारे, मथुरेतील ‘कृष्ण जन्मभूमी’ आणि वाराणसीतील ‘ज्ञानवापी संकुल’ ही स्थळे ऐतिहासिकदृष्ट्या मंदिरे होती. मी स्वतः या स्थळांना भेट दिली आहे आणि त्याबाबतचे पुरावे स्पष्ट आहेत, असे त्यांनी नमूद केले.

त्या ठिकाणांच्या स्वरूपाबाबतच्या आपल्या दाव्यांच्या समर्थनार्थ त्यांनी ‘आलमगीर-नामा’ यांसारख्या ऐतिहासिक नोंदींचा संदर्भ दिला. १९७६-७७ मध्ये रामजन्मभूमी स्थळावरील एएसआय (ASI) च्या उत्खनन पथकाचे सदस्य असलेले मुहम्मद  (K K Muhammed)  यांनी असे सुचवले की, हे दावे सोडून दिल्यास अधिक चांगला जातीय सलोखा निर्माण होईल; अयोध्येतील वादावर शांततापूर्ण तोडगा काढण्यासाठी त्यांनी यापूर्वीही अशीच भूमिका मांडली होती.

मथुरा आणि वाराणसी येथील स्थळांबाबत भारतीय मुस्लिमांनी सामंजस्याची भूमिका घ्यावी, असा युक्तिवाद मुहम्मद अनेक वर्षांपासून करत आहेत. ते अनेकदा इंडोनेशिया या मुस्लिमबहुल देशाचे उदाहरण देतात, जिथे रामायण आणि महाभारत यांसारखी हिंदू महाकाव्ये सांस्कृतिक वारशाचा अविभाज्य भाग आहेत; भारतातही अशाच प्रकारचा समन्वय आणि परस्पर आदर असावा, असे ते  (K K Muhammed)  सुचवतात.

कारिंगमन्नू कुझियिल मुहम्मद  (K K Muhammed)  हे एक प्रख्यात भारतीय पुरातत्वशास्त्रज्ञ आणि ‘आर्किओलॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया’चे (ASI) माजी प्रादेशिक संचालक (उत्तर) आहेत. २०१९ मध्ये त्यांना ‘पद्मश्री’ पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. भारतीय पुरातत्वशास्त्रातील त्यांच्या महत्त्वपूर्ण योगदानासाठी, विशेषतः फतेहपूर सिक्री येथील ‘इबादत खाना’चा शोध आणि बटेश्वर मंदिर समूहाचे जीर्णोद्धार यांसाठी ते ओळखले जातात. बी.बी. लाल यांच्या नेतृत्वाखाली १९७६-७७ मध्ये बाबरी मशीद स्थळावर झालेल्या एएसआयच्या उत्खनन पथकातील सहभागामुळे मुहम्मद यांना राष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळाली. मशिदीच्या खाली पूर्वीपासून अस्तित्वात असलेल्या मंदिराच्या रचनेचा स्पष्ट पुरातत्वीय पुरावा उत्खननातून मिळाल्याचे त्यांनी सातत्याने प्रतिपादन केले आहे.

शाही ईदगाह मशिदीची उभारणी मुघल सम्राट औरंगजेबच्या कारकिर्दीत करण्यात आली होती. काही हिंदू गटांचा असा आरोप आहे की, भगवान श्रीकृष्णाचे जन्मस्थान असलेल्या एका प्राचीन मंदिराचा विध्वंस करून ही मशीद बांधण्यात आली होती. हिंदू याचिकाकर्त्यांनी या वादग्रस्त जमिनीची मालकी, मशिदीची रचना हटवणे, मूळ मंदिराचा जीर्णोद्धार आणि त्या स्थळावर पुढील कोणताही बदल रोखण्यासाठी कायमस्वरूपी मनाई हुकूम मिळवणे या मागण्यांसाठी १८ स्वतंत्र दावे दाखल केले आहेत. (K K Muhammed)