Tea Habits : भारतातील बहुतेक लोकांच्या दिवसाची सुरुवात एका कप गरम चहाने होते. सकाळचा चहा, कामाच्या मधला चहा किंवा मित्रांसोबतच्या गप्पांमधील चहा हा अनेकांच्या जीवनशैलीचा अविभाज्य भाग बनला आहे. मर्यादित प्रमाणात घेतलेला चहा शरीरासाठी काही प्रमाणात फायदेशीर ठरू शकतो. विशेषतः ग्रीन टी (Green tea) किंवा ब्लॅक टीमधील (Black tea) अँटिऑक्सिडंट्स पेशींना ऑक्सिडेटिव्ह तणावापासून संरक्षण देण्यास मदत करतात. मात्र, चहा पिण्याची चुकीची पद्धत किंवा अतिरेक केल्यास त्याचा परिणाम पचनसंस्था, आतड्यांचे आरोग्य आणि यकृतावरही होऊ शकतो.
१. रिकाम्या पोटी चहा पिणे
अनेक जण उठल्याबरोबर काहीही न खाता चहा घेतात. ही सवय पोटातील आम्लाचे प्रमाण वाढवू शकते. त्यामुळे अॅसिडिटी, छातीत जळजळ, मळमळ किंवा पोटात अस्वस्थता निर्माण होऊ शकते. संवेदनशील पचनसंस्था असलेल्या व्यक्तींमध्ये ही सवय आतड्यांतील नैसर्गिक संतुलनावर परिणाम करू शकते. त्यामुळे चहा घेण्यापूर्वी हलका नाश्ता किंवा काहीतरी खाणे अधिक योग्य मानले जाते.
२. दिवसातून अनेक वेळा जास्त चहा पिणे
दिवसभरात चार, पाच किंवा त्याहून अधिक कप चहा पिण्याची सवय काही लोकांना असते. चहामधील कॅफिनचे जास्त प्रमाण झोपेचा दर्जा बिघडवू शकते, तणाव वाढवू शकते आणि पचनावर परिणाम करू शकते. झोपेची कमतरता आणि सततचा ताण यांचा अप्रत्यक्ष परिणाम यकृताच्या चयापचय प्रक्रियेवरही होऊ शकतो. बहुतांश निरोगी प्रौढांनी कॅफिनचे प्रमाण मर्यादेत ठेवणे हितावह मानले जाते.
(हेही वाचा – Central Govt: पेट्रोल, डिझेल आणि विमान इंधनावरील ‘विंडफॉल टॅक्स’ वाढवला, सर्वसामान्यांच्या खिशावर परिणाम काय होणार?)
३. अतिगोड चहा पिणे
अधिक साखर (Sugar) घालून चहा पिणे ही आणखी एक सामान्य चूक आहे. अतिरिक्त साखरेचे नियमित सेवन केल्याने वजन वाढणे, इन्सुलिन रेझिस्टन्स, फॅटी लिव्हरचा धोका आणि चयापचयाशी संबंधित विकारांचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे चहामधील साखर शक्य तितकी कमी ठेवणे किंवा हळूहळू साखरेचे प्रमाण कमी करण्याचा प्रयत्न करणे फायदेशीर ठरते.
४. खूप गरम चहा पिणे
अतिशय उकळता चहा लगेच पिण्याची सवय तोंड, घसा आणि अन्ननलिकेच्या आतील आवरणाला त्रासदायक ठरू शकते. जागतिक आरोग्य तज्ज्ञही अत्यंत गरम पेये वारंवार पिणे टाळण्याचा सल्ला देतात. चहा थोडा कोमट झाल्यानंतर पिणे अधिक सुरक्षित मानले जाते.
५. जेवणासोबत किंवा लगेच चहा पिणे
चहामधील टॅनिन्स हे अन्नातील लोहाच्या शोषणात अडथळा आणू शकतात. विशेषतः लोहाच्या कमतरतेचा धोका असलेल्या व्यक्तींनी जेवणानंतर लगेच चहा पिणे टाळावे. तज्ज्ञ साधारणपणे जेवणानंतर किमान एक तासाने चहा घेण्याचा सल्ला देतात, ज्यामुळे पोषक घटकांचे शोषण चांगले होण्यास मदत होते.
६. वारंवार उकळलेला किंवा बराच वेळ ठेवलेला चहा पिणे
चहा वारंवार गरम करणे किंवा अनेक तास ठेवून नंतर पिणे ही योग्य सवय नाही. अशा चहाची चव आणि गुणवत्ता कमी होते. दूध घातलेला चहा जास्त वेळ खोलीच्या तापमानावर ठेवल्यास सूक्ष्मजीव वाढण्याची शक्यता देखील असते. त्यामुळे शक्यतो ताजा चहा बनवून लगेच पिणे अधिक सुरक्षित आहे.
७. भरपूर स्नॅक्स आणि तळलेल्या पदार्थांसोबत चहा घेणे
चहासोबत बिस्किटे, नमकीन, भजी, वडे किंवा इतर तळलेले पदार्थ (Fried foods) नियमित खाल्ल्यास शरीरात अतिरिक्त मीठ, साखर आणि अस्वास्थ्यकर चरबीचे सेवन वाढते. याचा परिणाम वजन वाढणे, कोलेस्टेरॉल वाढणे आणि कालांतराने फॅटी लिव्हरच्या (Fatty liver) धोक्यावर होऊ शकतो. चहासोबत सुका मेवा, भाजलेले चणे किंवा फळे यांसारखे तुलनेने आरोग्यदायी पर्याय निवडणे अधिक चांगले ठरते.
चहा पूर्णपणे सोडण्याची गरज नाही, मात्र योग्य प्रमाण आणि योग्य वेळ महत्त्वाची आहे. दिवसाला दोन ते तीन कपांपर्यंत चहा, कमी साखर, रिकाम्या पोटी न पिणे आणि संतुलित आहारासोबत आरोग्यदायी सवयी ठेवणे हे आतडे आणि यकृताच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकते. यकृताचा आजार, आम्लपित्त, आयर्नची कमतरता किंवा इतर वैद्यकीय समस्या असल्यास आपल्या डॉक्टर (Doctor) किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घेऊन चहाचे प्रमाण ठरवणे अधिक योग्य ठरेल.
हेही पहा –
Join Our WhatsApp Community