भारतीय नौदलाला मोठी चालना मिळणार आहे. भारत आणि जर्मनी यांच्यात सुमारे ८ अब्ज डॉलर्स (अंदाजे ७२,००० कोटी रुपये) किमतीचा एक मोठा संरक्षण करार अंतिम टप्प्यात आहे. या करारांतर्गत, एअर-इंडिपेंडंट प्रोपल्शन (AIP) प्रणालींनी सुसज्ज असलेल्या सहा अत्याधुनिक डिझेल-इलेक्ट्रिक पाणबुड्या (Submarine) भारतात बांधल्या जातील.
हा करार भारतातील आतापर्यंतचा सर्वात मोठा संरक्षण करार ठरू शकतो. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, १२-१३ जानेवारी २०२६ रोजी जर्मन चांसलर फ्रेडरिक मर्झ यांच्या भारत भेटीदरम्यान याला अंतिम स्वरूप दिले जाऊ शकते. हा करार प्रोजेक्ट-७५ चा भाग आहे, ज्यामध्ये जर्मन कंपनी थायसेनक्रु प मरीन सिस्टम्स (TKMS) आणि इंडियन माझगाव डॉक शिपबिल्डर्स लिमिटेड (MDL) एकत्र काम करतील. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, यामध्ये संपूर्ण तंत्रज्ञान हस्तांतरण समाविष्ट असेल, म्हणजेच भारताला पाणबुड्या (Submarine)बांधण्यासाठी संपूर्ण तंत्रज्ञान मिळेल. यामुळे भारत स्वावलंबी होईल आणि भविष्यात तो स्वतः अशा पाणबुड्या बांधण्यास सक्षम होईल. काही अहवालांनुसार, सुरुवातीच्या सहा पाणबुड्यांनंतर, आणखी तीन पाणबुड्या बांधल्या जाऊ शकतात, ज्यामुळे एकूण संख्या नऊ होईल.
या करारामुळे हिंद महासागरात भारताचे स्थान मजबूत होईल, विशेषतः चीनच्या वाढत्या नौदल क्रियाकलापांविरुद्ध. चीन आपल्या पाणबुड्या (Submarine) हिंदी महासागरात आणत आहे, तर पाकिस्तान देखील चीनच्या मदतीने आपल्या पाणबुड्यांचा ताफा वाढवत आहे. अशा परिस्थितीत, या नवीन पाणबुड्या भारताला एक महत्त्वपूर्ण धोरणात्मक फायदा देतील.
(हेही वाचा Russia, चीन आणि इराणचा संयुक्त नौदल सराव; BRICS Plus मध्ये अमेरिकेच्याविरोधात काय डाव शिजतोय?)
नवीन पाणबुड्यांची शक्ती आणि वैशिष्ट्ये
या करारांतर्गत बांधल्या जाणाऱ्या पाणबुड्या (Submarine) जर्मनीच्या टाइप २१४ किंवा नेक्स्ट जनरेशन (टाइप २१४एनजी) वर्गाच्या असतील. त्यांचे वजन अंदाजे २,५०० टन असेल आणि त्या टॉर्पेडो, क्षेपणास्त्रे, अत्याधुनिक सेन्सर्स आणि काउंटरमेजर सिस्टमसह आधुनिक शस्त्रांनी सुसज्ज असतील. परंतु सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे एआयपी प्रणाली. एआयपी, किंवा एअर-इंडिपेंडंट प्रोपल्शन, ही एक तंत्रज्ञान आहे जी पाणबुड्यांना (Submarine) हवेशिवाय दीर्घकाळ पाण्याखाली काम करण्यास अनुमती देते. नियमित डिझेल-इलेक्ट्रिक पाणबुड्यांना त्यांच्या बॅटरी रिचार्ज करण्यासाठी वेळोवेळी पृष्ठभागावर यावे लागते, जिथे त्या त्यांच्या इंजिनांना शक्ती देण्यासाठी स्नॉर्कलमधून हवा काढतात. यामुळे शत्रूचा शोध घेण्याचा धोका निर्माण होतो. तथापि, एआयपी हायड्रोजन-आधारित इंधन सेल तंत्रज्ञानाचा वापर करते, जे हवेशिवाय वीज निर्माण करते. यामुळे पाणबुडी (Submarine) अनेक आठवडे पाण्याखाली राहू शकते.
या पाणबुड्या (Submarine) ब्रह्मोस किंवा अग्निसारख्या क्षेपणास्त्रांनी देखील सुसज्ज असू शकतात, ज्यामुळे त्यांची प्राणघातक क्षमता आणखी वाढते. तज्ञांचे म्हणणे आहे की या पाणबुड्या भारतीय नौदलाला “अजिंक्य चक्रव्यूह” सारखी क्षमता प्रदान करतील.भारतीय नौदलाला नवीन पाणबुड्यांची (Submarine) गरज खूप जुनी आहे. १९९७ मध्ये, सुरक्षा विषयक मंत्रिमंडळ समितीने प्रोजेक्ट ७५ ला मान्यता दिली. त्यावेळी २४ पाणबुड्या बांधण्याची योजना होती. तथापि, विलंब आणि तांत्रिक समस्यांमुळे प्रकल्पात अडथळा निर्माण झाला. पहिल्या टप्प्यात फ्रेंच कंपनी DCNS (आता नेव्हल ग्रुप) सोबत सहा स्कॉर्पिन-क्लास पाणबुड्यांसाठी करार करण्यात आला होता. या माझगाव डॉक येथे बांधल्या जात आहेत आणि काही आतापर्यंत कार्यान्वित झाल्या आहेत. तथापि, यामध्ये AIP प्रणाली नव्हती (ती नंतर जोडली जाईल). प्रोजेक्ट ७५ हा दुसरा टप्पा होता, जो AIP सह सहा पाणबुड्या (Submarine) बांधण्याचा होता. हा प्रकल्प अनेक वर्षांपासून रखडला होता. रशिया, फ्रान्स, स्पेन, जर्मनी आणि दक्षिण कोरियाने बोली लावली. अनेक वेळा निविदा रद्द करण्यात आल्या, भ्रष्टाचाराचे आरोप समोर आले आणि तांत्रिक आवश्यकता पूर्ण झाल्या नाहीत.
Join Our WhatsApp Community