China : नरेंद्र मोदी-शी जिंगपिंग यांच्या चर्चेत भारताचा तीन मुद्यांवर आग्रह; सीमाभागातील शांततेवर भर

नवी दिल्ली येथे झालेल्या १८ व्या ब्रिक्स (BRICS) शिखर परिषदेदरम्यान पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि चीनचे (China) राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यात झालेल्या भेटीचा तपशील परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) जाहीर केला. या पार्श्वभूमीवर, चीनसोबतच्या संबंधांमध्ये परस्पर आदर, परस्पर हित आणि परस्पर संवेदनशीलता हीच मार्गदर्शक तत्त्वे असायला हवीत, असे भारताने मंगळवारी पुन्हा एकदा स्पष्ट केले.

दर पंधरा दिवसांनी होणाऱ्या पत्रकार परिषदेत अलीकडील राजनैतिक घडामोडींची माहिती देताना, परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जयस्वाल यांनी सांगितले की, पंतप्रधान मोदींनी शी (जिनपिंग) यांच्यासोबतच्या भेटीदरम्यान भारताच्या चिंता मांडल्या आणि दोन्ही बाजूंनी एकमेकांच्या मूलभूत हितसंबंधांबाबत संवेदनशील राहण्याच्या गरजेवर भर दिला. (China)

पंतप्रधानांनी भारताच्या चिंतांचाही उल्लेख केला आणि यावर भर दिला की, दोन्ही बाजूंनी एकमेकांच्या मुख्य चिंतांबाबत संवेदनशीलता दाखवली पाहिजे आणि ‘तीन परस्पर’ तत्त्वांचे (परस्पर आदर, परस्पर हित आणि परस्पर संवेदनशीलता) पालन केले पाहिजे, असे जयस्वाल म्हणाले.

सीमा शांततेच्या महत्त्वावर मोदींचा भर

बैठकीदरम्यान, मोदींनी यावरही भर दिला की, द्विपक्षीय संबंधांच्या निरंतर विकासासाठी भारत-चीन (China) सीमेवर शांतता आणि सुव्यवस्था राखणे आवश्यक आहे. चर्चेनंतर परराष्ट्र मंत्रालयाने जारी केलेल्या निवेदनानुसार, मोदींनी अधोरेखित केले की, सीमावर्ती भागातील शांतता आणि सुव्यवस्था हा द्विपक्षीय संबंधांच्या निरंतर विकासाचा एक आवश्यक आधार आहे. सीमाविषयक विद्यमान करार आणि समजुतींचे पालन करण्याची गरजही त्यांनी दोन्ही देशांना लक्षात आणून दिली.

(हेही वाचा हुथींच्या दहशतीपुढे पाकिस्तानचे हात थरथरले; Saudi Arabia शी गद्दारी करत रणभूमीतून पळ काढला; अखेर सौदी इस्रायलच्या दारात)

सीमा प्रश्नाचे निराकरण करण्यासाठी धोरणात्मक आणि दीर्घकालीन राजकीय दृष्टिकोनातून प्रयत्न सुरू ठेवण्यावरही दोन्ही नेत्यांचे एकमत झाले. न्याय्य, वाजवी आणि परस्पर स्वीकारार्ह तोडगा शोधण्यासाठी दोन्ही बाजूंनी आपली कटिबद्धता व्यक्त केली. (China) परराष्ट्र मंत्रालयाने सांगितले की, प्रादेशिक आणि जागतिक मुद्द्यांवर समान भूमिका विस्तारण्याबाबत आणि सामायिक आव्हानांचा सामना करण्यासाठी एकत्रितपणे काम करण्याबाबतही नेत्यांचे एकमत झाले.

भारत आणि चीनच्या मुत्सद्दी निवेदनांमध्ये तफावत

नवी दिल्ली आणि बीजिंग यांनी जारी केलेल्या स्वतंत्र निवेदनांमध्ये, मोदी-शी यांच्या भेटीचे वर्णन करण्याबाबत काही तफावत दिसून आली. चीनच्या (China) निवेदनात भारत आणि चीनचे वर्णन “प्रतिस्पर्धी नव्हे तर भागीदार” असे करण्यात आले होते. मात्र, नवी दिल्लीने आपल्या अधिकृत निवेदनात अशा शब्दावलीचा वापर केला नाही; त्याऐवजी परस्पर आदर, सामायिक आव्हाने आणि मुख्य चिंतांचे निराकरण करण्याच्या गरजेवर भर दिला. चीनच्या (China) निवेदनात असेही म्हटले आहे की, भारताने तैवान आणि तिबेटबाबतची आपली विशिष्ट भूमिका पुन्हा स्पष्ट केली आणि भारतीय भूमीवरून चीनविरोधी कारवाया होऊ दिल्या जाणार नाहीत, असे सांगितले. बीजिंगच्या निवेदनात नमूद केले आहे की, भारत “कोणत्याही शक्तीला आपल्या भूमीवर चीनविरोधी कारवाया करण्यास परवानगी देणार नाही. दुसरीकडे, भारताच्या अधिकृत निवेदनात द्विपक्षीय संबंधांना दिशा देणाऱ्या व्यापक चौकटीवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले; यामध्ये एकमेकांच्या मुख्य चिंतांचा आदर करणे आणि सीमेवर शांतता व सुव्यवस्था राखणे या गोष्टींचा समावेश होता.

नवी दिल्लीत ब्रिक्स (BRICS) शिखर परिषदेची सांगता

मोदी आणि शी यांची भेट १८ व्या ब्रिक्स शिखर परिषदेच्या पार्श्वभूमीवर झाली. नवी दिल्लीतील ‘भारत मंडपम’ येथे आयोजित या परिषदेचा विषय “लवचिकता, नावीन्य, सहकार्य आणि शाश्वततेसाठी उभारणी” (Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability) असा होता. पश्चिम आशियातील भू-राजकीय संघर्ष आणि तणावांसह विविध जागतिक मुद्द्यांचा समावेश असलेल्या ‘नवी दिल्ली घोषणापत्र २०२६’ च्या स्वीकारण्यासह या शिखर परिषदेची सांगता झाली. सीमावाद आणि परस्पर हिताच्या इतर मुद्द्यांवर चर्चा सुरू ठेवत असतानाच, द्विपक्षीय संबंधांमध्ये स्थिरता आणण्यासाठी भारत आणि चीनकडून सुरू असलेल्या प्रयत्नांच्या पार्श्वभूमीवर मोदी आणि शी यांच्यातील ही अलीकडील राजनैतिक भेट झाली आहे.